India Submarine Cables

India Submarine Cables: भारताचे Internet समुद्राखाली किती सुरक्षित?

आपण WhatsApp message पाठवतो, UPI payment करतो, online banking वापरतो, video call करतो किंवा AI tools वापरतो. हे सगळे करताना Internet आपल्या मोबाइलपासून थेट satelliteमार्गे जात असेल, असे अनेकांना वाटते. मात्र आंतरराष्ट्रीय Internet connectivityचा मोठा भाग समुद्राच्या तळाशी असलेल्या submarine fibre-optic cablesमधून जातो.


यामुळे India Submarine Cables हा आता केवळ technologyचा विषय राहिलेला नाही. भारताची digital economy, cloud services, financial transactions आणि AI ecosystem वाढत असताना या cablesची security आणि resilience देखील महत्त्वाची होत आहे.

India Submarine Cables म्हणजे नेमके काय?

Submarine cables म्हणजे समुद्राच्या तळाशी टाकलेल्या fibre-optic cables. या cablesमधून अत्यंत वेगाने digital data एका देशातून दुसऱ्या देशात पाठवला जातो.


International Internet trafficच्या 99% पेक्षा जास्त भागासाठी submarine cables महत्त्वाची भूमिका बजावतात, त्यामुळे एखाद्या मोठ्या cable systemमध्ये बिघाड झाला तर त्याचा परिणाम केवळ Internet speedवरच नाही, तर cloud services, financial transactions आणि digital communicationवरही होऊ शकतो.


म्हणजेच आपल्या smartphoneमध्ये दिसणाऱ्या Internetच्या मागे समुद्राखाली हजारो किलोमीटरची physical infrastructure काम करत असते.

भारतात किती submarine cables आहेत?

अलीकडील Indian Express reportingनुसार भारताशी जोडलेल्या 18 submarine cables पाच प्रमुख landing sitesवर येतात. या landing stationsमधून समुद्राखालील cable network भारताच्या terrestrial telecom infrastructureशी जोडले जाते.


यातील Mumbai आणि Chennai हे महत्त्वाचे cable landing hubs आहेत. APNICच्या 2026 analysisनुसार Mumbaiमध्ये अनेक submarine systems कार्यरत असून Chennai देखील भारतातील प्रमुख landing hub आहे. या infrastructureची geographic concentration वाढत असल्याने alternative landing locationsची गरज अधोरेखित झाली आहे.

India Submarine Cables तुटली तर लगेच भारताचे Internet बंद होईल का?

नाही.


हा एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे.


एका cableमध्ये fault आला म्हणून संपूर्ण देशाचा Internet बंद होत नाही. Network operatorsकडे अनेक cable systems आणि alternative routes असतात. त्यामुळे data दुसऱ्या available routeवर divert करता येतो.


मात्र समस्या तेव्हा गंभीर होऊ शकते जेव्हा एकाच regionमध्ये अनेक cable systems प्रभावित होतात किंवा repairमध्ये बराच वेळ लागतो.
यालाच network resilience म्हणतात — एखादा मार्ग बंद झाला तरी दुसऱ्या मार्गाने connectivity सुरू ठेवण्याची क्षमता.

Cable खराब होण्याची कारणे कोणती?

Submarine cablesना धोका फक्त cyberattack किंवा sabotageमुळेच असतो असे नाही.


त्यांना नुकसान होण्याची काही सामान्य कारणे:

  • जहाजांचे anchors
  • fishing equipment
  • समुद्रतळावरील नैसर्गिक हालचाली
  • भूकंप
  • इतर maritime activities
  • technical faults

मात्र अलीकडील काळात काही देशांमध्ये submarine infrastructureच्या सुरक्षेबाबत geopolitical concerns वाढले आहेत. त्यामुळे accidental damage आणि deliberate damage यातील फरक ओळखणे देखील महत्त्वाचे ठरले आहे.

भारत आणि अमेरिकेने नवीन पाऊल का उचलले?

याच पार्श्वभूमीवर भारत आणि अमेरिकेने submarine cable networksच्या security, resilience आणि diversificationवर सहकार्य वाढवले आहे.


September 2026मध्ये दोन्ही देशांनी Undersea Cables Workshop आयोजित केला. हा उपक्रम US-India TRUST frameworkच्या अंतर्गत critical subsea communication infrastructure सुरक्षित करण्यावर केंद्रित होता.


यामागचा उद्देश फक्त cablesचे संरक्षण करणे नाही. भविष्यातील digital economy, cloud computing आणि AI infrastructureसाठी अधिक सुरक्षित आणि diversified connectivity तयार करणे हा देखील त्याचा भाग आहे.

AIच्या काळात submarine cables इतक्या महत्त्वाच्या का?

AIचा वापर वाढत असताना data centres, cloud computing आणि high-speed connectivityची मागणी देखील वाढत आहे.
AI modelsना मोठ्या प्रमाणात computing power आणि data transferची आवश्यकता असते. त्यामुळे पुढील काही वर्षांत submarine cable infrastructureचे महत्त्व आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.


याच कारणामुळे नवीन cable projectsमध्ये route diversification, multiple landing points आणि greater resilienceवर भर दिला जात आहे.

भारतासमोरील मोठे आव्हान काय?

भारतासाठी केवळ नवीन cables वाढवणे पुरेसे नाही.


Repair आणि redundancy देखील तितकीच महत्त्वाची आहे.


Takshashila Institutionच्या 2026 analysisनुसार भारताच्या subsea cable ecosystemसमोर landing infrastructureची concentration, Indian-flagged repair vesselsचा अभाव, foreign suppliersवरील dependence आणि regulatory challenges यांसारखी आव्हाने आहेत.


Cableमध्ये fault झाल्यानंतर repair vessel घटनास्थळी पोहोचणे, fault शोधणे आणि cable repair करणे यासाठी वेळ लागू शकतो. त्यामुळे देशाकडे स्वतःची repair capability आणि alternative connectivity routes असणे digital resilienceसाठी महत्त्वाचे ठरते.

India Submarine Cables चा सामान्य नागरिकांशी काय संबंध?

हा मुद्दा फक्त telecom कंपन्या किंवा सरकारपुरता मर्यादित नाही.


Submarine cable infrastructureमध्ये मोठा disruption झाला तर त्याचा परिणाम पुढील क्षेत्रांवर होऊ शकतो:


UPI आणि Digital Payments:
International connectivityवर अवलंबून असलेल्या काही digital servicesवर परिणाम होऊ शकतो.


Banking आणि Financial Services:
Cross-border financial transactions आणि global financial connectivity प्रभावित होऊ शकते.


Cloud Services:
International cloud infrastructureशी जोडलेल्या servicesवर latency किंवा connectivity issues येऊ शकतात.

Businesses:
IT companies, BPOs, global customer-support operations आणि data-driven businessesना connectivity महत्त्वाची असते.


AI आणि Data Centres:
AI ecosystemसाठी आवश्यक असलेली high-capacity international connectivity अधिक महत्त्वाची होत आहे.


मात्र एका cableमध्ये fault झाला म्हणून वरील सर्व सेवा देशभर बंद पडतील असा अर्थ घेणे चुकीचे आहे. Multiple routes आणि network redundancyमुळे traffic reroute केला जाऊ शकतो.

पुढे भारताने काय करणे आवश्यक आहे?

India Submarine Cables ecosystem अधिक मजबूत करण्यासाठी काही प्रमुख बाबींवर लक्ष द्यावे लागेल:

  1. नवीन आणि geographically diversified cable landing locations तयार करणे.
  2. Domestic cable repair capability वाढवणे.
  3. Emergency repairसाठी specialised vesselsची उपलब्धता वाढवणे.
  4. Cable routesचे monitoring आणि underwater domain awareness मजबूत करणे.
  5. Private telecom companies आणि technology companiesसोबत coordination वाढवणे.
  6. Critical digital infrastructureसाठी स्पष्ट security आणि emergency-response framework तयार करणे.

बातमीच्या पलीकडचा मुद्दा

आज Internet आपल्याला हवेतून येतो असे वाटते. प्रत्यक्षात त्यामागे समुद्राच्या तळाशी पसरलेली प्रचंड physical infrastructure आहे.
India Submarine Cables ची security म्हणजे फक्त cable वाचवण्याचा विषय नाही. हा भारताच्या digital payments, banking, cloud computing, IT industry आणि भविष्यातील AI economyच्या resilienceशी जोडलेला विषय आहे.
भारताची digital economy जितकी मोठी होत जाईल, तितकी या अदृश्य infrastructureची सुरक्षितता महत्त्वाची होत जाईल.
Internetचा backbone आपल्याला दिसत नाही; पण तो समुद्राच्या तळाशी आहे.

India Submarine Cables : Indian Express: Subsea cables and India’s digital infrastructure⁠

India Submarine Cables : Business Standard: US, India strengthen undersea cable security⁠

Google Gemini AI ने चाचणीदरम्यान तीन कंपन्यांच्या सिस्टममध्ये प्रवेश केला; नेमकं काय घडलं?

By MUDDA24

One thought on “India Submarine Cables: भारताचे Internet समुद्राखाली किती सुरक्षित? 18 Cables, Landing Sites आणि नवीन Security Plan”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *